Onderzoeksbureau Gartner schatte in april 2018 dat de wereldwijde markt voor publieke clouddiensten, een verzamelnaam voor Software-as-a-Service (SaaS), Infrastructure-as-a-Service (IaaS), Platform-as-a-Service (PaaS), Business Process-as-a-Service (BPaaS), en cloudbeheer en -beveiligingsdiensten, stijgt van 153,5 miljard dollar in 2017 naar rond de 302 miljard dollar in 2021. SaaS blijft het belangrijkste segment van de publieke-cloudmarkt. Binnen PaaS is database Platform-as-a-Service (dbPaas) het snelst groeiende segment, met een groei naar tien miljard dollar in 2021. Ook onderzoeksbureau 451 Research concludeert dat het aandeel van de cloud blijft stijgen, ten nadele van het traditionele eigen datacenter.

Marktaandeel

Er bestaan veel aanbieders van publieke clouddiensten, maar in dit overzichtsartikel concentreren we ons op de grote drie: Amazon Web Services (AWS), Microsoft Azure (Azure) en Google Cloud Platform (GCP). Deze zijn actief op alle continenten en hebben het meest uitgebreide dienstenaanbod. Volgens investeringsbank KeyBanc (cijfers januari 2018) blijft AWS met een wereldwijd marktaandeel van 62 procent de grootste, maar het verloor wel zes procent. De twee uitdagers, Azure (20 procent marktaandeel, groei van vier procent) en GCP (12 procent aandeel, groei van twee procent), profiteren daarvan. Alle anderen hebben gezamenlijk zes procent marktaandeel.

Volgens Synergy Research Group (cijfers Q1/2018) staat AWS wereldwijd op één, Microsoft op twee en Google op drie. Ook in de EMEA regio, al vonden we voor Europa geen exacte marktaandeelcijfers. Tussen haakjes: bij de 'kleine' publieke-cloudaanbieders staan (volgens Synergy) in de EMEA-regio IBM en Salesforce respectievelijk op de vijfde en zesde plaats. Wereldwijd is Alibaba nummer vier en IBM nummer vijf.

Selectiecriteria

Mogelijkheden, kostprijs en locatie van de datacenters zijn de drie belangrijkste criteria voor de selectie van een publieke cloud. Een vierde belangrijk criterium, prestaties, is moeilijk objectief en voor alle denkbare toepassingen en locaties te meten. De weinige onderzoeken tot nu toe waren geografisch en/of inzake tijdsduur te beperkt om van algemeen nut te zijn. ThousandEyes, een Amerikaans bedrijf gespecialiseerd in netwerkbewaking, probeert dat te veranderen met zijn eerste Public Cloud Performance Benchmark Report, voor iedereen gratis beschikbaar op de website van het bedrijf. Het is aanbevolen lectuur! ThousandEyes belooft dat het deze benchmarking jaarlijks zal herhalen, zodat op termijn ook historische prestatiegegevens beschikbaar zullen zijn.

Deployment verschuift onstuitbaar naar de cloud.

Prestaties

Samenvattend testte ThousandEyes gedurende vier weken criteria zoals latency (pakketvertraging), pakketverlies, netwerk jitter (onregelmatigheden in de volgorde van datapakketten) en andere netwerkvariabelen van en naar, binnen en tussen zevenentwintig wereldwijde gebruikerslocaties en vijfenvijftig cloudregio's van AWS, Azure en GCP. In totaal analyseerden de ingenieurs meer dan honderdzestig miljoen netwerk-datapunten en -traceringen.

De belangrijkste conclusie van het rapport is dat de netwerkprestaties en interne backbones van de drie cloudproviders vergelijkbaar presteren. Inzake netwerkverbindingen en -vertragingen (latency, pakketverlies, jitter) vond ThousandEyes wél significante geografische verschillen tussen AWS, Azure en GCP.

Locatie blijkt de belangrijkste factor te zijn die de prestaties van publieke clouds beïnvloeden. Bi-directionele netwerkvertraging is logischerwijze het laagst binnen een regio, met weinig betekenisvolle verschillen tussen de drie providers. Tussen regio's kan de latency echter een belangrijke beperkende factor zijn.

Mogelijkheden

AWS, Azure en GCP zijn allemaal in staat om snel honderden of zelfs duizenden computing nodes uit te rollen en automatisch op te schalen, en dit met een zich automatisch aanpassende kostprijs. Als oudste en meest volwassen publieke-cloudprovider biedt AWS (opgericht in 2006) meer instances ofwel virtuele servers en meer types van instances dan de jongere concurrenten Azure en GCP (in die volgorde).

Voor high-end gebruik heeft AWS nog steeds een voorsprong op de andere twee. Zoals het logo suggereert kunt u er terecht voor alle services, van A tot Z. Meer dan honderd verschillende platformen voor applicatieontwikkeling in combinatie met hun eigen hardware-, beheer-, en beveiligingsopties bieden veel flexibiliteit. De keerzijde van de medaille is een grote complexiteit. Erg gebruiksvriendelijk is AWS niet. Een grondige kennis van het platform is daarom noodzakelijk om het optimaal te gebruiken.

Azure en GCP zijn iets kleinschaliger en daardoor toegankelijker. Azure, opgericht in 2010, biedt veel tools om applicaties te testen en is uiteraard sterk geïntegreerd met de binnen bedrijven nog altijd vaak gebruikte softwareplatformen van Microsoft. Dat kan ook een nadeel zijn, want Azure biedt minder toegang tot andere softwareplatformen dan AWS of GCP.

Het platform van Google is het jongste van de drie (opgericht in 2011) en heeft mede daardoor minder services dan de twee concurrenten. Daar staat tegenover dat Google een ongekende dataverzamelmachine is. Die data kunnen ontwikkelaars voor een stuk zelf integreren in hun eigen applicaties. Voor wat betreft de rijkdom aan data- en analysetools staat Google sterker dan de concurrentie.

Multi- en hybride clouds

De strategie om meerdere clouds door elkaar te gebruiken, wint aan populariteit. Men kan verschillende publieke clouds gebruiken (multi-cloud) of publieke clouds samen met eigen infrastructuur inzetten (hybride cloud). Op die manier vermijdt u vendor lock-in. Bovendien zijn ontwikkelaars dan vrij om interessante services van andere dan de standaard provider te kiezen. U kan bijvoorbeeld AWS inzetten omwille van zijn capaciteit en schaalbaarheid en GCP voor zijn krachtige (op dataverzameling gebaseerde) machine learning-mogelijkheden.

ThousandEyes concludeert dat een multi-cloudstrategie nauwelijks gevolgen heeft voor jitter en pakketverlies. AWS, Azure en GCP mogen dan wel concurrenten van elkaar zijn, ze onderhouden wel directe verbindingen met elkaar. Geen van de drie gebruikt externe ISP's voor multi-cloudcommunicatie. In de testresultaten van ThousandEyes is trouwens duidelijk zichtbaar dat de onderlinge communicatie steeds verloopt via het dichtstbijzijnde verbindingspunt van de andere cloudaanbieder. AWS, Azure en GCP hebben er sowieso alle belang bij om netwerkverkeer naar de concurrentie zo snel mogelijk uit het eigen netwerk te duwen en zo het eigen netwerk niet te belasten.

Volgens het Amerikaanse onderzoeksbureau Clutch (cijfers 2016) gebruikt 41 procent van de organisaties die AWS als belangrijkste publieke cloud inzetten, ook de diensten van GCP. Omgekeerd gaan 31 procent van de GCP-gebruikers ook te rade bij AWS.

Strategie

Een multi en/of hybride-cloudstrategie verhoogt uiteraard de complexiteit. Het is wellicht alleen doenbaar voor projecten binnen grotere bedrijven. Volgens het 2018 State of the Cloud Report van RightScale hebben meer dan 80 procent van alle bedrijven met méér dan duizend medewerkers momenteel al een multi-cloudstrategie. RightScale is zelf één van het groeiende groepje bedrijven dat zich specialiseert in Hybrid Cloud Management (HCM).

Onderzoeksbureau Forrester publiceerde een rapport getiteld Hybrid Cloud Management Wave for 2018 waarin het twaalf leidende HCM-providers behandelt. Uit het rapport blijkt dat HCM nog constant evolueert, maar wel steeds belangrijker wordt. De sector consolideert ook. Zo werd RightScale in september van vorig jaar gekocht door Flexera Software. Volgens Forrester zijn de belangrijkste HCM-aanbieders momenteel VMWare, MicroFocus, BMC Software, RackWare en RightScale. Bij ons zijn ook lokale bedrijven zoals RealDolmen actief als HCM-provider.

Kostprijs

Amazon Web Services, Microsoft Azure en Google Cloud Platform hanteren allemaal een pay as you go-kostprijsmodel. Azure en GCP rekenen het gebruik per minuut aan, met afronding naar boven toe. GCP hanteert een minimum van tien minuten. AWS rekent af per uur, eveneens afgerond naar boven toe. Het budget kan op aanvraag geregeld worden (via voorafbetaling of met behulp van een kredietkaartwaarborg) of voor een langere periode vooraf worden gereserveerd. Fikse kortingen zijn beschikbaar mits maandelijkse of jaarlijkse budget-reservaties.

De AWS Reserved Instances (RI) resulteren in kortingen van 24 tot 75 procent, afhankelijk van het RI-type en de regio. Zogenaamde 1-Year No Upfront RI's zijn een goed startpunt. Driejarige RI's zijn mogelijk, maar gezien de snelle wijzigingen in het IT-landschap niet echt aan te bevelen. Naast RI's heeft AWS ook nog Spot Instances die volgens Amazon kortingen tot negentig procent opleveren voor toepassingen zonder een specifieke einddatum.

Bi-directionele netwerkvertragingen tussen wereldwijde gebruikerslocaties en Britse regio's voor de drie cloud-providers.

Via een Microsoft Enterprise Agreement (AE) krijgt u kortingen van vijftien à vijfenveertig procent op Azure, afhankelijk van het Azure-niveau en de gewenste reservatie. Andere opties om kortingen te krijgen zijn Reserved VM Instances voor één of drie jaar en Azure Hybrid Use Benefits (AHUB) voor Windows VM's die dan in Azure kunnen draaien voor de basiskost van een Linux VM. AHUB's zijn verbonden met bestaande Windows Server-, SQL Server- en SQL Database-licenties. Microsoft heeft een online calculator waarmee u de besparingen kan berekenen gebaseerd op Windows-licenties die binnen uw bedrijf in gebruik zijn.

Bij GCP gebruikt u Sustained Usage Discounts (SUD) om geld te besparen op resources. Interessant is dat u voor een SUD geen voorafgaandelijke verbintenis hoeft aan te gaan. Bijvoorbeeld als een bepaalde instance 25 procent tijdens een maand draait, krijgt u er automatisch twintig procent korting op. Stijgt het gebruik naar 50 procent, komt er nog eens 20 procent bij. Bij 75 procent daalt de kostprijs nog eens met 20 procent. Een instance die maandelijks permanent actief is, levert een korting van 30 procent op.

Google telt verschillende instances van hetzelfde type samen om u de beste korting te geven. Andere kortingsmechanismes bij GCP zijn Committed Use Discounts (CUD), vergelijkbaar met AWS RI's en Azure Reserved VM Instances, met kortingen tot 57 procent en Preemptible VM Instances, vergelijkbaar met AWS Spot Instances, met kortingen tot tachtig procent.

Budgettering

Budgettering is niet altijd even eenvoudig, al helpen online calculators van de providers zelf u wel om de kosten zo goed mogelijk in te schatten. Daarnaast zijn er op het internet ook verschillende calculators te vinden die de kosten van de providers vergelijken (bijvoorbeeld Unigma), maar het is niet duidelijk of die altijd even actueel en/of betrouwbaar zijn. Dubbel controleren is dan de boodschap.

Vooral bij langdurige reservatie zoals met de AWS RI's gaat er nogal eens ongebruikt budget verloren, volgens sommige onderzoeken wel tot 35 procent! Maar zonder reservatie betaalt u de hoogste prijs, soms wel tot 15 of 20 procent méér. Dit verhelpt u gedeeltelijk door de reservering te koppelen aan de soort omgeving. Wijzigt die weinig, dan is volgens RightScale een reservering van 80 à 90 procent aan te bevelen (de rest regelt u variabel). Een omgeving met betekenisvolle wijzigingen reserveert u slechts voor 30 à 50 procent en regelt u voor de rest variabel.

Locaties

De grote drie hebben allemaal geografisch verspreide locaties op alle continenten. Voor grote projecten is het aangewezen om meerdere locaties en/of verbindingspunten te gebruiken. Dat is interessant voor lastenverdeling en verhoogt ook de beschikbaarheid. Regelgeving en privacybeslommeringen zullen een Europees bedrijf er wellicht toe aanzetten om vooral Europese datacenters te gebruiken. Met het oog op de Brexit moet daarbij extra worden nagedacht over het verdere gebruik van Britse locaties.

AWS heeft zijn hoofdlocaties in Ierland, Frankfurt, Londen, Parijs en Stockholm. Niet alle diensten zijn overal beschikbaar. Alleen Ierland heeft ze bijna allemaal, met Frankfurt dicht op de hielen. Het aanbod van services is beperkter in Londen, Parijs en Stockholm (in die volgorde). Daarnaast zijn er bijkomende Europese AWS Edge Locations (verbindingspunten en caches voor het snel leveren, beveiligen en beheren van variabele inhoud) met CloudFront (Amazon's content delivery netwerk of CDN), Route 53, Firewall Manager, Shield en WAF in Amsterdam (2), Berlijn (2), Kopenhagen, Dublin, Frankfurt, Helsinki, Londen (9), Madrid (2), Manchester, Marseille, Milaan, München (2), Oslo, Palermo, Parijs (4), Praag, Stockholm (3), Wenen, Warschau en Zürich. In Frankfurt en Londen heeft AWS ook nog regionale edge caches.

Het Amazon CloudFront Global Edge Network op 10 december 2018.

Microsoft beroept er zich op dat Azure méér locaties heeft dan de concurrentie. Eind 2018 ging het om 54 regio's in 140 verschillende landen. Het merendeel van die locaties verzorgen echter de edge-connecties. Alleen de zogenaamde Azure Availability Zones zijn fysiek aparte centers met hun eigen stroomvoorziening, koeling en netwerkinfrastructuur. Daarvan heeft Azure er in Europa momenteel drie: Noord-Europa (Ierland), West-Europa (Nederland) en Centraal Frankrijk (Parijs). De edge- en cdn-nodes zijn verdeeld over Ierland, Nederland, Parijs, Marseille, Cardiff, Londen, Frankfurt en Maagdenburg. Ook bij AWS zijn niet alle diensten overal beschikbaar. Google heeft als jongste publieke-cloudaanbieder het minste aantal regio's en zones: 18 regio's in 225 landen. Het plant minimaal drie zones per regio. GCP is overigens het enige cloudplatform met een Belgisch datacenter, "Europe-West1" in St. Ghislain. De andere Europese datacenters liggen in Londen, Nederland, Frankfurt en Finland. Ook hier zijn niet alle functies overal beschikbaar. Google claimt wel het meeste aantal edge- en cdn-locaties: 134 in totaal.

Conclusie

Een 'beste' publieke cloud bestaat niet: elke aanbieder heeft zijn sterktes en zwaktes. Inzake prestaties zijn er weinig onderlinge verschillen, maar dit hangt uiteraard ook sterk af van de gebruikte locatie(s) en de lastenverdeling van applicaties, waarvoor ontwikkelaars grotendeels zelf moeten zorgen. Gelukkig hebben alle providers hulpmiddelen om een en ander te berekenen en te testen. Eventuele beperkingen inzake aanbod van services is dankzij de robuuste interconnectie tussen AWS, Azure en GCP evenmin een struikelblok. Multi- en hybride clouds zijn voor grote toepassingen sowieso meer en meer de te bewandelen weg. Alleen maakt dat de zaken er niet eenvoudiger op.