In het tweede semester van het academiejaar 2017 - 2018 steeg het internetgebruik in Belgische universiteiten met 21 procent in vergelijking met dezelfde periode een jaar eerder. Dat blijkt uit cijfers van Belnet: de federale overheidsorganisatie die het Belgische nationale onderzoeksnetwerk uitbaat waar onze universiteiten, hogescholen, onderzoekscentra en overheidsdiensten op aangesloten zijn. Een indrukwekkende toename in dataverkeer dus, maar geen uitzonderlijk cijfer, zo blijkt: "De afgelopen vijftien jaar noteerden we elk jaar een stijging in het totale dataverbruik met 20 tot 25 procent op ons netwerk. De universiteiten, dus zowel studenten, onderzoekers als docenten, vormen daar geen uitzondering op", zegt Jan Torreele, directeur van Belnet.

Digitalisering van het onderwijs

De stijging gaat hand in hand met de toenemende digitalisering van het onderwijs. Denk aan de digitale tools rond opdrachten, lessenroosters en cursussen, "maar uiteraard ook de opkomst van streamingdiensten en YouTube", zegt Torreele. "In een onderzoekscontext speelt zeker ook de hogere resolutie van beeldmateriaal mee", voegt Herman Moons, diensthoofd van de centrale ICTS- infrastructuur bij de KU Leuven daar aan toe. "Datasets exploderen door het toenemend gebruik van multimedia. Waar in de medische sector bijvoorbeeld vroeger scans gemaakt werden in 2D en met een lage resolutie, is dat ondertussen bijna altijd 3D en in hoge resolutie. Bovendien worden die beelden ook meer en meer gedeeld door de internationalisering. Internationale samenwerking is zowat de norm geworden", aldus Moons.

Vorig academiejaar verbruikten de universiteiten in totaal 53,64 petabyte aan data. Dat is vergelijkbaar met een full HD-film die 2.616 jaar duurt.

Jan Torreele ziet daarnaast ook een reden in het groeiende aanbod van MooC's (Massive Open Online Courses, online cursussen waaraan iedereen kan deelnemen, nvdr.) en de opkomst van IoT binnen onderzoeksinstellingen.

Modern kip-en-eiprobleem

Vorig academiejaar verbruikten de universiteiten in totaal 53,64 petabyte aan data. Dat is vergelijkbaar met een full HD-film met een kijktijd van 2.616 jaar, zo rekent Belnet ons voor: een verdrievoudiging met vijf jaar geleden. Dat impliceert continue investeringen in infrastructuur. "Het heeft iets van een kip-en-eiprobleem, maar dan op een positieve manier. Studenten gebruiken bijvoorbeeld veel bandbreedte, net omdat die infrastructuur er is en ze het ook kunnen gebruiken", zegt Torreele. "Binnen onze universiteit is de visie op dat vlak duidelijk: een netwerk mag nooit een belemmering zijn. We willen nooit tegen de grenzen aanlopen en zetten dus echt op infrastructuur in. Precies daarom dat we ons backbonenetwerk de afgelopen twee jaar naar 100 Gbps opgetrokken hebben", voegt Moons daar nog aan toe.

Maar hoe zit dat dan met de nodige budgetten? Zowel bij Belnet als de KU Leuven zijn ze categoriek: de cost rate is de afgelopen jaren vrij constant gebleven. Een investering in 100 Gbps is nu vergelijkbaar met wat 10 Gbps ooit was: de kostprijs per gigabit is gezakt terwijl de benodigde capaciteit is blijven stijgen.

"We moeten uiteraard wel aandachtig zijn dat we altijd de juiste technologie blijven kiezen die voldoende schaalbaar blijft en moeten jaarlijks blijven investeren. Daar slagen we al 25 jaar in", zegt Torreele, die zich sterk maakt dat dat ook de komende jaren zal blijven lukken. Want dat er volgend jaar opnieuw een groei van 20 à 25 procent aan komt, daar twijfelen beide heren niet aan.