Samenwerkingssoftware of groupware heette vroeger ook wel werkgroepsoftware. Ze is bedoeld om medewerkers in een bedrijf gemakkelijk te laten samenwerken teneinde een bepaalde taak of taken efficiënter en effectiever te voltooien. Groupware omvat software zoals e-mails en instant messaging (chat), agenda's en kalenders, blogs en wiki's. Een variant op groupware is sociale software, zoals bijvoorbeeld LinkedIn, My-Space, Facebook en in feite ook de vele online datingdiensten. Als we de definitie van groupware wat uitbreiden, dan kunnen medewerkers ook documenten uitwisselen en delen naast hun berichten, agenda's en kalenders. Tegenwoordig is een van de hippe groupware-aspecten ook de mogelijkheid om andere mensen te contacteren op eender welke manier en met eender welk systeem: Unified Communications. Daar vond u eerder in dit blad een artikel over.
...

Samenwerkingssoftware of groupware heette vroeger ook wel werkgroepsoftware. Ze is bedoeld om medewerkers in een bedrijf gemakkelijk te laten samenwerken teneinde een bepaalde taak of taken efficiënter en effectiever te voltooien. Groupware omvat software zoals e-mails en instant messaging (chat), agenda's en kalenders, blogs en wiki's. Een variant op groupware is sociale software, zoals bijvoorbeeld LinkedIn, My-Space, Facebook en in feite ook de vele online datingdiensten. Als we de definitie van groupware wat uitbreiden, dan kunnen medewerkers ook documenten uitwisselen en delen naast hun berichten, agenda's en kalenders. Tegenwoordig is een van de hippe groupware-aspecten ook de mogelijkheid om andere mensen te contacteren op eender welke manier en met eender welk systeem: Unified Communications. Daar vond u eerder in dit blad een artikel over. In principe zijn er drie verschillende manieren waarop mensen met elkaar interageren: communicatie, transacties en collaboratie. Communicatie slaat op e-mail, chats, telefoongesprekken, video- en audioconferenties, kortom alles waarmee mensen kunnen communiceren. Bij deze soort interacties verandert noch de onderlinge relatie, noch het uitgewisselde element. Transacties zijn het uitwisselen van elementen of entiteiten tijdens interacties waardoor de relatie tussen beide partijen gewijzigd wordt maar niet het uitgewisselde element. Als de ene partij geld uitwisselt tegen een product of dienst, ontstaat een klant-verkoperrelatie (de relatie tussen de twee partijen verandert dus), maar de uitgewisselde elementen zijn stabiel. Bij een collaboratieve interactie gebeurt precies het omgekeerde: de relatie tussen de twee partijen is stabiel, maar het uitgewisselde element is instabiel en kan dus veranderen. Een voorbeeld van een collaboratieve interactie is de uitwisseling van een te bewerken document tussen twee medewerkers. Door deze interactie verandert hun onderlinge relatie niet, maar het document wel. Afhankelijk van de gebruikte technologie, kunnen er in principe mengvormen ontstaan tussen de interactiesoorten. Groupware is de verzameling van alle communicatie- en collaboratieinteracties, maar het omvat geen transactieinteracties. Moderne technologieën bieden vaak uitbreidingen bovenop de oorspronkelijke definitie van groupware. Als meerdere mensen samenwerken aan de inhoud van een website met behulp van een CMS, is dat per definitie een collaboratieve interactie, maar zou u dat normaal niet beschouwen als groupware, terwijl het daar in feite behoorlijk goed bij aanleunt. Vandaar dat moderne groupware-oplossingen vaak ook modules bieden waarmee medewerkers kunnen samenwerken aan blogs, wiki's en mogelijk ook een CMS bieden om websites mee te bouwen. Software die zowel communicatieve als collaboratieve interacties ondersteunt, valt onder te verdelen in drie hoofdgroepen: communicatiesoftware, conferentie-software en collaboratieve beheersoftware. Communicatie is één-op-één verkeer en conferenties gebeuren tussen meerdere personen. Telefoons, e-mail en chat (met één persoon), faxen, voicemail, wiki's en blogs zijn allemaal communicatie. Chatten met meerderen, deelnemen aan internetfora en online schats, conferentietelefoongesprekken, video- en audioconferenties, dataconferenties (zogenaamde whiteboards), elektronische vergadersystemen en werken met gedeelde applicaties behoren allemaal tot de groep van conferentiesofware. Collaboratieve beheersoftware is alles dat ons helpt ons gezamenlijk werk te organiseren: gedeelde kalenders en tijdbeheersystemen, projectbeheer- en workflowsystemen, online spreadsheets, kennisbanken, sociale software en zo meer. Groupware kan al of sommige van deze functies omvatten, maar de basis is wel communicatie en gedeelde kalenders. De rest zijn meestal opties. De de facto standaard van groupware komt van Microsoft. Doordat de mailclient Outlook standaard deel uitmaakt van Microsoft Office, was het voor veel bedrijven een logische stap om dan ook voorExchange Server te kiezen. Exchange Server biedt een vrij compleet communicatieplatform voor een Windows-omgeving. Naast e-mail doet hij ook nieuwsgroepen en instant messaging. Outlook zelf is een mail- en nieuwsgroepclient met voorzieningen voor contactenbeheer en het bijhouden van een agenda en kalender, maar Exchange zorgt ervoor dat dat ook gedeeld kan worden met andere gebruikers. Voor Exchange Server 2007 koos Microsoft resoluut voor het 64-bit platform, voor de client Outlook 2007 kunt u uiteraard kiezen voor een 32-bit of 64-bit platform. De groupwareserver heet bij Microsoft Exchange Server 2007. Om Exchange 2007 te draaien hebt u een 64-bit Windows 2003 of Windows 2008 server nodig met volgens Microsoft minstens 2 GB RAM, maar wij raden het dubbel aan. Exchange 2007 kunt u gebruiken in vijf verschillende rollen, waaronder verschillende types van mailverwerkingscentrales. Om hem als groupwareserver te gebruiken, hebt u de rol 'Mailbox' nodig. Om niet-Outlook clients via pop3 of imap4 te kunnen ondersteunen hebt u de rol 'Client Access' nodig. En integratie met spraak en telefonie kan via de rol 'Unified Messaging'. Als u momenteel Outlook 2003 in gebruik hebt en uw Exchange Server wil upgraden naar de 2007-versie, moet u wel rekening houden met gewijzigde clientlicenties. Er is nu immers een nieuwe 'Enterprise Client'-licentie. De 'Standard Client' kost weliswaar evenveel als de vroegere licentie maar valt niet meer onder Software Assurance: daarvoor hebt u nu die 'Enterprise Client'-licentie nodig. De ondersteuning van publieke folders onder de vorige Exchange Servers wordt hier afgebouwd omdat Microsoft wil dat u SharePoint daarvoor gebruikt, of de webdiensten van Exchange 2007. Voor het beheer werd in Exchange 2007 ondersteuning voor PowerShell toegevoegd. Dat is een bijzonder krachtige opdrachtregeltaal voor de .NET-omgeving die dus ook perfect bruikbaar is voor scripting. Met PowerShell kunt u niet alleen Exchange 2007 op afstand in een tekstsessie beheren, maar ook Windows Server 2008 (maar niet de Core-editie) en SQL Server 2008 en alle andere serveredities van Microsoft die sindsdien uitgebracht werden. Het grafische beheer van Exchange Server 2007 maakt zoals vroeger gebruik van MMC, maar deze keer is versie 3.0 daarvan vereist en Microsoft heeft ook hier verbeteringen en interfacevereenvoudigingen aangebracht. Het beheer van Exchange 2007 kent drie panelen met uiterst links een uitklapbare rubriekenboom waarvan de inhoud afhankelijk is van de gekozen rol. De hoofdrubrieken Organisatieconfiguratie, Serverconfiguratie, Ontvangerconfiguratie en Toolbox (gereedschapskist) zijn altijd aanwezig. De twee eerste hoofdrubrieken vallen uiteen in mailbox, clienttoegang, hubtransport, en unified messaging. In het midden is het detailscherm met tabbladen voor alle informatie en instellingen van de gekozen rubriek en uiterst rechts is een actiepaneel met vaak voorkomende of meest toepasselijke opdrachten. Exchange 2007 gebruikt geen administratieve groepen of eigen netwerkobjecten meer, maar kadert alles binnen Active Directory. Ook routing is gestructureerd binnen Active Directory sites. Op deze manier hebt u geen Exchange routing topologie meer naast een AD-sitetopologie, maar is dat nu een geheel. Exchange 2007 ondersteunt 50 opslaggroepen en 50 databases (5 per groep tot een maximum van 50 in totaal) per server. De standaardeditie van Exchange 2007 ondersteunt 5 opslaggroepen en 5 databases. Ook nieuw is de in de server ingebouwde quarantaine. Vroeger hadden gebruikers zelf een quarantaine, maar nu kan de beheerder dus een centrale quarantaine op de server gebruiken. Exchange 2007 servers wisselen onderling post uit via smtp, maar encrypteren dat standaard via TLS. Ook voor Outlook en webconnecties wordt nu standaard geëncrypteerd. De client heet bij Microsoft Outlook 2007. Deze maakt standaard deel uit van de kantoorapplicatiesuite Microsoft Office 2007. U hebt dus een licentie van deze kantoorsuite nodig om te kunnen werken met Outlook. Overigens kunt u ook een oudere Outlook 2003 client gebruiken als u dat wenst, maar in een artikel zoals dit bespreken we alleen de courante versies van software. Als u graag OpenOffice.org of zo wil gebruiken om te besparen op de licentiekosten van Microsoft Office, dan hebt u ook een alternatief nodig voor Outlook. Er is er maar één die naar onze mening goed werkt en een echt alternatief biedt en dat is de door Novell gesponsorde opensourceoplossing Evolution die zowel voor Linux als voor Windows bestaat. We gaan er vanuit, dat Microsoft Outlook 2003 goed bekend is bij de lezers van dit tijdschrift. Outlook 2007 kreeg net als de rest van Office 2007 een volledig nieuwe gebruikersinterface met de erg goed gevonden ribbons als stuur- en menumechanisme, maar er is natuurlijk ook nieuwe functionaliteit. Microsoft vond kennelijk dat de functionaliteit van Outlook 2003 al prima was, want er werden voornamelijk hulpmiddelen toegevoegd om u in staat te stellen tijd en informatie beter te beheren. Dat vertaalt zich in nieuwe zoekfuncties, nieuwe mogelijkheden voor het publiceren en delen van uw agenda, elektronische visitekaartjes en een verbeterde ondersteuning van SharePoint. Outlook 2007 verzorgt uw e-mail, agenda, taken en contacten. Uw agenda en contactgegevens kunt u delen met anderen. Om documenten en andere gegevens te delen hebt u SharePoint nodig. U kunt een optionele module Business Contacts Manager aanschaffen die Outlook 2007 uitbreidt met een aantal CRM-functionaliteiten. Microsoft biedt met Outlook en Exchange voor veel bedrijven een de facto standaard, maar dat is voornamelijk het gevolg van hun desktopmonopolie in verband met Windows en Office. De combinatie van Outlook en Exchange biedt voldoende basismogelijkheden voor samenwerking, maar verder dan beperkte conferenties en gedeelde agenda's en kalenders gaat het niet. Microsoft biedt wel verdere samenwerkingssoftware zoals SharePoint, maar dat vereist bijkomende licenties en servers. Ook uitgebreidere communicatie- en conferentiemogelijkheden zijn er via de Office Communications Server 2007, maar ook die vereist een bijkomende server en licenties. Microsoft voorziet geen appliances, maar er zijn verschillende SaaS-formules mogelijk. Verder heeft Microsoft wel een kmo-specifieke oplossing via Windows Small Business Server. Als werkplatform wordt zoals vanouds bij Microsoft enkel en alleen Windows ondersteund, al zijn er soms uitzonderingen daarop mogelijk via producten van derden (zoals het door Novell gesponsorde Evolution). Voor IBM steunt hun hele groupware-oplossing op twee grote ideeën: bedrijfsprocessen die gestuurd worden door en steunen op informatie, en open souce. De oplossingen die daarvoor uitgewerkt werden, worden onder de naam Lotus Solutions of Lotus software op de markt gebracht. Vanuit de zakelijke processen en de daarbij horende informatie brengt IBM Lotus drie grote rubrieken van interactie- en clientdiensten, die zowel online als offline kunnen draaien en zowel lokaal als hosted (SaaS:Lotus Bluehouse). En lokaal kunt u overigens kiezen voor pure software die u zelf moet installeren op uw servers, of een appliance (Lotus Foundations) die volledig geïnstalleerd en voorgeconfigureerd geleverd wordt. Die drie grote rubrieken zijn: Collaboratie & Content Management; Communicatie & Sociale Software; Applicaties & Integratie. Voor elk van deze drie rubrieken kunnen clients gebruik maken van de diensten via clientsoftware, hun webbrowser met ondersteuning voor Java, portaalsoftware of -webdiensten, mobiele toestellen, RSS-voedingslijnen en taakspecifieke applicaties. Vrijwel alle Lotus software is open source of steunt op opensourceonderdelen en -technologieën. De enige uitzondering is de groupwareserverLotus Domino. Dat is puur gesloten software die weliswaar met open standaarden communiceert. Al de rest steunt op het-Eclipse kaderwerk. Dat laat alle daarop gebaseerde applicaties onderling communiceren en gegevens uitwisselen. Eclipse is volledig gratis en open source. Iedereen kan en mag daar zelf applicaties voor ontwerpen. Het Eclipse kaderwerk bestaat voor Windows, Linux, MacOS en in principe eender welk ander platform dat Java ondersteunt. Eclipse kan zelf met allerlei plug-ins werken om bestaande bedrijfsapplicaties te ondersteunen. Oorspronkelijk was Eclipse ontworpen voor Java-ontwikkelaars, maar tegenwoordig kunt u zowat elk vertrouwd ontwikkelplatform gebruiken: J2EE, C, C++ en zelfs perl en PHP. IBM Lotus heeft een en ander zeer overzichtelijk gehouden door conceptlijnen te trekken die overeenkomen met zakelijke processen. Bedrijven gebruiken servers om hun zakelijke processen in op te slaan en te doen uitvoeren. Gebruikers werken met een bepaald soort gebruikersinterface om met die servers te communiceren. Eclipse zit daar als een middleware tussenin. Stelt u zich een aantal types van servers voor die in bedrijven gebruikt worden: mail- en groupwareservers zoals Lotus Domino of Microsoft Exchange; crm- of erp-applicatieservers zoals SAP, Siebel en andere; wijdverspreide applicatiekaderwerken zoals .NET, Java en ColdFusion; en natuurlijk databaseservers zoals SQL Server, Oracle, DB/2 of andere. IBM biedt ook ondersteuning voor allerlei ip-telefoniesystemen. Ondersteuning voorAsterisk (open source voice over ip) staat in de planning. Eclipse communiceert met bedrijfsservers. Aan de gebruikerskant kunt u ook werken met gebruikersapplicaties die in feite zelf ook plug-ins in Eclipse zijn en dus vrijuit kunnen communiceren met al die bedrijfsservers. Daartoe draait aan de clientzijdeExpeditor. Dat is een soort van runtime en-gine die Eclipse ondersteunt. Dan kunt u gebruikersapplicaties als plug-ins op Expeditor draaien. IBM Lotus levert daarvoor LotusNotes,Quickr,Symphony,Connections,Sametime enMobile Connect. Ofschoon IBM nog steeds de merknaam Lotus gebruikt en veel van dezelfde productnamen hanteert, blijken de producten onder de motorkap zwaar veranderd te zijn. Zo is het communicatieplatform gebaseerd op Lotus Notes 8. Dat heeft echter weinig te maken met wat u wellicht vroeger kende onder de naam Lotus Notes. Deze Lotus Notes kan zelfstandig draaien (Notes Basic), maar is eigenlijk geconcipieerd als een plug-in voor Expeditor die u vanuit uw vertrouwde Notes-interface rechtstreekse toegang geeft tot mail, crm- en erp-informatie en alle mogelijke opgeslagen of via het netwerk of het internet bereikbare documenten. De samenwerking en meer uitgebreide real-time communicatie tussen personen wordt verzorgd door Lotus SameTime; de uitgewisselde documenten kunt u bekijken en bewerken via Lotus Symphony. Lotus Symphony is eigenlijkOpenOffice, maar werd door IBM Lotus omgewerkt om qua interface als een plugin in Expeditor te kunnen draaien. Voor gebruikers heeft dat als voordeel dat ze een kantoorsuite krijgen die rechtstreeks bruikbaar is vanuit alle andere deelapplicaties zonder dat er allerlei aparte deelprogramma's opgestart moeten worden. Nog een voordeel is dat de ISO-standaard OpenDocument Format (ODF) ondersteund wordt. Het kostenplaatje is erg interessant: Symphony is namelijk gratis! Er bestaan heel wat verschillende Expeditor runtime-omgevingen. De meest uitgebreide is bedoeld voor 'rich clients' en die houdt zelf alle vergaarde informatie bij in een database zodat u ook offline kunt verder werken. Dat is gebaseerd op opensource-technologieën zoals WAS, Cloudscape (database) en Sync (replicatie). Een meer beperkte versie is beschikbaar voor pda's en smartphones en die kan uiteraard alleen maar online gebruikt worden. In essentie is Lotus Expeditor een gereedschapskoffer voor het bouwen en ondersteunen van client-runtimes. Deze runtimes zijn gebaseerd op Eclipse. Met Expeditor gebouwde runtimes kunnen veel functionaliteit toevoegen aan Eclipse. Lotus Notes en extra modules zoals SameTime gebruiken runtimes die door Expeditor aangemaakt werden. Applicaties die zelf op Eclipse gebouwd werden, kunnen vaak ook in een Expeditor-runtime draaien, maar niet altijd. En applicaties die gebouwd werden op Eclipse en Expeditor-runtimes of Domino-runtimes (NTF) draaien ook binnen Lotus Notes. Dat is zowat de basis van alle functionaliteit in verband met Expeditor en Eclipse. Vrijwel dezelfde gebruikerservaring als met een 'rich client' krijgt u overigens via de Java-ondersteunde webinterface. Dat zorgt ervoor dat u altijd met dezelfde interface kunt werken, ook via een computer van een hotel of zo, zonder dat u clientsoftware moet installeren. Ook voor de webinterface is het mogelijk off-line te werken, maar dan moet u wel een Expeditor runtime installeren. Lotus Domino is de groupwareserver van IBM. U kunt de volledige clientfunctionaliteit krijgen via de Lotus Notes client, een Java-ondersteunde webbrowser en via... Microsoft Outlook! Die laatste wordt dan uitgerust met allerlei plug-ins om alle functionaliteit van de Notes-groupware te kunnen ondersteunen. U bent dus niet verplicht de Notes client of de webinterface te gebruiken als u dat niet wenst. Als groupwareserver biedt Domino alvast dezelfde functionaliteit als Exchange, maar doet nog heel wat meer. Zo is er een ontwikkelingsomgeving voorzien voor als u zelf applicaties wil ontwikkelen voor dit groupwareplatform, ondersteunt Domino verschillende soorten directorysystemen waaronder ook Microsoft Active Directory via de standaard meegeleverde Tivoli Directory Integrator, is standaard encryptie en digitale signing voorzien plus een documentbibliotheek waarmee u documenten kunt delen (u kunt dit zien als een soort kleine instapversie van SharePoint). Voor uitgebreidere documentdeling en samenwerkingsmogelijkheden kunt u de Lotus Quickr module aanschaffen. De hele 'look & feel' van de gebruikersinterface is volledig door u aanpasbaar. Dat komt omdat IBM Lotus de lay-outelementen van de interface volledig gescheiden gehouden heeft van de data-inhoud. Die gebruikersinterface-elementen worden opgeslagen in 'templates' (sjablonen) en omdat die apart staan van de data, kan een wijziging in de gebruikersinterface meteen en veilig met volledige terugwaartse compatibiliteit overgedragen worden naar andere systemen zonder bijkomende installatie van software of updates. Daartoe voorziet Domino een veldgebaseerd replicatiesysteem en houdt aparte data- en sjabloondatabases bij die elk afzonderlijk gerepliceerd kunnen worden. Overigens kunt u ook een sjabloondatabase als unieke meestereenheid opgeven, dan gebruikt alle software die database om zijn gebruikersinterface mee vorm te geven en hoeven wijzigingen niet via replicatie verspreid te worden maar kan dat ogenblikkelijk. Domino ondersteunt alle functionaliteit die u van een groupwareomgeving mag verwachten, maar overal zijn leuke en nuttige extra's toegevoegd. Zo biedt Domino 'resource reservations', waarbij u bij het vastleggen van een vergadering (ook extern in een hotel of zo) ook de noodzakelijke reservaties kunt maken voor een vergaderruimte en benodigde apparatuur zoals projectoren en dergelijke. Als u extra modules toevoegt zoals Sametime (Unified Communications) of Quickr (extra collaboratie), verschijnen allerlei functies en statusindicatoren meteen en zonder extra installaties of updates in de gebruikersinterface. Zo krijgt u bij uw e-mails meteen extra statusinformatie over bereik- en beschikbaarheid of over lopende projecten van correspondenten. Er zijn heel veel modules en connectoren ontwikkeld voor producten van derden. Soms door IBM zelf, maar vaak ook door hun klanten. Daarmee kunt u informatie afkomstig van allerlei bekende applicaties in Notes bekijken en bewerken. Crm-informatie van SAP is daar een voorbeeld van. We hebben veel te weinig ruimte om alle functionaliteit aan te stippen die u krijgt met de groupwareoplossing van IBM Lotus, maar het is de meest omvangrijke van allemaal. Bovendien werkt het op een indrukwekkende verzameling platformen, is het gebaseerd op open source en is veel ervan zelf ook open source. Zo bent u altijd verzekerd van blijvende ondersteuning van het geheel en volledige uitwisselbaarheid van informatie met producten van derden. Zéér warm aanbevolen! Naast de twee grote namen IBM en Microsoft zouden we bijna vergeten dat Novell ook nog een deel van de koek opeist met Groupwise. Dat is een groupwareproduct met een heel wat kleinere marktpenetratie, maar Novell denkt toch dat ze een meerwaarde kunnen bieden tegenover de populaire Outlook/Exchange-combinatie. Groupwise zit momenteel aan versie 7 en in het najaar moet versie 8 'Bonsai' verschijnen. Het verschil tussen die twee is aanzienlijk, vooral op het gebied van de gebruikersinterface. Momenteel wordt nog altijd versie 7 van Groupwise verkocht en laten we wel wezen: qua functionaliteit kan die echt niet concurreren met Microsoft Outlook/Exchange of IBM Lotus Notes/Domino. Als uw bedrijf om wat voor reden dan ook nog steeds gebruik maakt van een NetWare server, hebt u een goede reden om ook van Groupwise gebruik te maken. Zoniet krijgt u heel wat meer functionaliteit van de concurrentie. Financieel biedt Groupwise 7 nochtans wel nog een voordeel: de licenties zijn een flink stuk goedkoper dan de concurrentie. Groupwise 7 biedt u bovenop de standaard e-mailverwerking een gedeelde kalender en agenda, maar slechts een mager ingevuld contactenbeheer en met die agenda kunt u alleen maar afspraken invullen, niets anders. Er bestaan vier soorten afspraken: die met anderen voor een ontmoeting of vergadering, die met uzelf (een soort post-it notitietje), een taak en een herinnering of nota. De geposte afspraak lijkt hetzelfde als een herinnering, maar dat is niet zo. Een afspraak met uw dokter zou u als een geposte afspraak in uw Groupwise-agenda inschrijven omdat die voor u persoonlijk is en nooit gedeeld zal worden met anderen. Bij een gedeelde agenda zien uw collega's alleen dat die welbepaalde periode bij u bezet is, maar ze kunnen geen verdere details zien. Bij een herinnering gaat het enkel om een tekstmededeling en is er dus geen sprake van een equivalent van een afspraak ten persoonlijke titel. Een integratie met Office of een ander kantoorpakket is niet voorzien, maar daar zou in de volgende versie wel een antwoord op komen, vertelde Novell ons. Zonder NetWare of Novell-centriciteit in uw bedrijf lijkt het ons weinig waarschijnlijk dat u Groupwise overweegt, vermits het product nogal achterloopt op de concurrentie. Een andere hinderpaal heeft te maken met een typische koppigheid van Novell die we ook nogal eens bij Microsoft aantreffen: namelijk hun eigen technologieën aan hun klanten opdringen, ook als die klanten daar niet om staan te springen. GroupWise steunt namelijk op eDirectory, het op LDAP gebaseerde directory-systeem van Novell. Het mag dan beter en sneller zijn dan Active Directory, weinig bedrijven hebben zin om twee volwaardige directorysystemen te gebruiken en te onderhouden. En hoewel de uitwisseling en synchronisatie tussen eDirectory en Active Directory op papier mogelijk was, bleek dat in de praktijk allesbehalve vanzelfsprekend. Daarom wil Novell de toekomst van GroupWise wat rooskleuriger maken door niet langer vast te houden aan Novell-specifieke technologieën. GroupWise 8 zal geen eDirectory meer vereisen. Het zal kunnen werken met eender welk LDAP-systeem en ook met Active Directory rechtstreeks. Als uw bedrijf al gestandaardiseerd was op eDirectory zult u hier wellicht weinig boodschap aan hebben, maar voor andere bedrijven zal zoiets welkom nieuws zijn en hen mogelijk aanzetten toch maar eens naar GroupWise te kijken als samenwerkingssysteem. GroupWise zit momenteel aan versie 7.03. De in het najaar uit te brengen versie 8 met als bijnaam 'Bonsai' zal, aldus Novell, "veel nieuwigheden" en heel wat bugfixes bevatten. De belangrijkste nieuwigheden blijken te maken te hebben met de gebruikersinterface. Zo kunt u beter kiezen wat u wel en niet wil zien, u kunt zoveel panelen hebben als u maar wilt en het hele contactbeheer werd herwerkt. Dat contactbeheer was het meest onderhevig aan kritiek en in versie 8 ziet er dat bijzonder gelikt uit: het basisidee is een rolodex waar u doorheen kunt bladeren en ook naar specifieke letters ineens springen. De contact-informatie zelf werd bijgewerkt en kan nu foto's bevatten en links naar persoonlijke kalenders, webpagina's en persoonlijke mails. Die informatie is uiteraard ook zichtbaar in uw normale informatiepanelen. Veel van die nieuwe dingen zullen overigens alleen in de Windows-client zitten. De Linux en Mac clients worden ook bijgewerkt, maar bij de release van GroupWise 8 zullen die op het niveau van versie 7 zitten. Het is wel de bedoeling van Novell dat de drie clients gelijkgetrokken worden en vanaf eenzelfde codebasis werken. Dat zal gebeuren op basis van Ajax (Web 2.0-technologie). Als u liever met Outlook onder Windows blijft werken, kan dat ook: er bestaat een GroupWise-connector voor Outlook. En onder Linux is het mogelijk te werken metEvolution en een GroupWise-connector. Synchronisaties met pda's zijn ook voorzien via het partnerschap met PumaTech voor Intellisync. De GroupWise server draait nu nog op NetWare, maar versie 8 zal alleen SuSE Linux en Windows ondersteunen als platform. Overigens beweert Novell dat u vanaf een Exchange server onder Windows kunt migreren naar Groupwise onder Linux in luttele minuten. Daarbij kunnen naast de publieke folders en informatie van Exchange ook de persoonlijke PST-bestanden van Outlook van gebruikers gemigreerd worden naar GroupWise. Dé grote troef van Novell voor GroupWise boven het aanbod van Microsoft is veiligheid. In al de jaren dat GroupWise gebruikt wordt onder NetWare en Linux, zijn er nooit beveiligingsinbreuken via e-mail geweest die Exchange en Outlook al die tijd geplaagd hebben en nu nog plagen. Bovendien kan Novell de uptime van een GroupWise-cluster garanderen ook als u een server uit de cluster haalt. Dat zijn sterke punten. Nochtans zullen bedrijven Groupwise pas echt als een mogelijke groupwareconcurrent zien zodra ook de functionaliteit in de buurt van die van de concurrentie komt en daarvoor zullen we moeten wachten op Bonsai. Novell Groupwise 7 biedt de absolute minimumfunctionaliteit die we mogen verwachten van een groupwareoplossing. Qua functionaliteit kan deze versie niet opboksen tegen de oplossingen van Microsoft en Novell, maar ze is wel flink wat goedkoper. Groupwise 8 'Bonsai' die in het najaar moet verschijnen, ziet er qua functionaliteit wel veelbelovend uit en doet dan volgens ons behoorlijk sterk denken aan Lotus Notes. Als u een zo goedkoop mogelijke groupwareoplossing zoekt, dan biedt Novell Groupwise u dat, maar ook een minimum aan functionaliteit. IBM's Lotus Notes/Domino oplossing biedt de omvangrijkste functionaliteit van allemaal en draait op een indrukwekkende hoeveelheid platformen. Microsoft Outlook/Exchange draait zoals gebruikelijk bij Microsoft alleen op Windows en is het duurst van allemaal voor een middelmatige functionaliteit. Wij kiezen dus voor de oplossing van IBM Lotus. johan Zwiekhorst