Wereldwijd zijn heel wat onderzoeken gestart tegen de twee bedrijven, maar in Italië is nu voor het eerst een sanctie uitgesproken. "Apple en Samsung hebben oneerlijke handelspraktijken gebruikt", concludeert de Italiaanse autoriteit. Software-updates op telefoons van Apple en Samsung hebben "gezorgd voor ernstige storingen en op significante wijze de prestaties verlaagd", om eigenaars sneller een nieuw toestel te laten aanschaffen.

Zo zette Samsung eigenaars van een smartphone Note 4 aan om een nieuwe versie van Android te installeren die voorzien was voor het nieuwe model Note 7, en die de oude modellen sterk vertraagd heeft. Idem bij Apple, dat eigenaars van een iPhone 6 aanspoorde om het besturingssysteem te installeren dat ontwikkeld werd voor de iPhone 7, en vervolgens een update uit te voeren die tot gelijkaardige problemen leidde als eigenaars van een Samsung-toestel ondervonden.

Apple informeerde niet over batterijen

De boete voor Apple is dubbel zo hoog als die van Samsung, omdat het Amerikaanse bedrijf nagelaten heeft zijn klanten correct te informeren over de "essentiële" kenmerken van zijn lithiumbatterijen, en dan met name over hun gemiddelde levensduur en onderhoudsmodaliteiten. De Italiaanse autoriteit startte in januari een onderzoek na klachten van consumenten. "Het betreft een historische beslissing die het recht van de consument herstelt om te genieten van producten die goed functioneren", meldt consumentenorganisatie Test Aankoop woensdag in een reactie. "Er kunnen vanaf nu dan ook geen excuses meer worden ingeroepen als zou het materiaal te oud zijn geworden voor meer recente software."

Ook Test Aankoop bracht in België bepaalde van deze praktijken aan het licht naar aanleiding van een onderzoek in januari 2016 naar updates bij Samsung en Apple. "De consument mag niet langer het slachtoffer zijn van innovaties waarbij hij slechts een beperkte tijd kan genieten van zijn duur aangekocht toestel", klinkt het. De consumentenorganisatie zegt in de loop van de volgende weken samen met zijn zusterorganisaties in Italië, Portugal en Spanje de gevolgen van deze "historische uitspraak" te zullen bestuderen. Ze willen vooral bekijken "in hoeverre deze beslissing een gevolg kan hebben voor een schadevergoeding voor de eventueel getroffen consumenten".

Boete blijft beperkt

Apple gaf eind vorig jaar toe dat het inderdaad oude iPhones bewust vertraagde, maar gaf daar wel een opmerkelijke reden voor op. Apple beperkt de snelheid van toestellen met oudere batterijen, naar eigen zeggen om crashes te vermijden bij batterijen wiens capaciteit niet meer optimaal is. In de nasleep publiceerde Apple ook publieke excuses en verlaagde het bedrijf de vervangingskosten voor batterijen. Toch zag de Italiaanse mededingingsautoriteit dus toch voldoende reden voor een boete van 10 miljoen euro. Dat lijkt misschien veel, maar is uiteindelijk maar een peulschil vergeleken met de 'oorlogskas' van Apple: het bedrijf had begin dit jaar nog meer dan 250 miljard dollar op de bankrekening. Of de boete veel aan de handelspraktijken zal veranderen is dus nog maar de vraag.