Toegegeven, het was met een sceptische en bijna ironische intentie dat we naar de organisatoren van Web32 mailden met de vraag of deze journalist mocht langskomen. Maar na de filering van de NFT-plannen van Club Brugge (met gemengde reacties van voor- en tegenstanders), wilden we niet vasthouden aan ons eigen gelijk. Is er naast de hype en de vele verhalen van oplichting ook een toekomst en echte waarde in dit jonge landschap? Ja. Maar dat vraagt momenteel nog veel verbeelding en (blind) geloof dat het goedkomt. Anderzijds werd dat mogelijk ook geschreven toen begin jaren negentig het www opkwam, of toen Netlog (al lang voor Facebook) met profielpagina's begon, de voorloper van een sociaal netwerk.

Wie hier komt om hypehigh te worden komt bedrogen uit. Web32 gaat niet over welke NFT's je moet kopen, hoe er rijk mee te worden of ander financieel advies. Dat benadrukken de organisatoren ook, het gaat net om het samenbrengen van de community en te zoeken naar potentieel. En vrijwel elke spreker laat het minstens één keer vallen: 'dit zijn de early days'.

'Ik kwam er anderhalf jaar geleden voor het eerst mee in contact', zegt Ann Claes, medeorganisator van de beurs en medeoprichter van Mutani, dat de brug wil vormen tussen (mode)ontwerpers en digitale werelden en games. 'Maar het gaat snel en je ziet de interesse en events er rond wereldwijd toenemen, dus waarom niet ook in Antwerpen, met local heroes zoals Musketon bijvoorbeeld?'

Leren en experimenteren

'We zien allemaal individueel de waarde van de technologie, maar we willen ook voorbij de hype kijken naar concrete use cases en de waarde voor ondernemers, creatievelingen, bedrijven die supply chain oplossingen zoeken, of inspiratie zoeken', zegt medeorganisator Thomas Lambert (Lambi). 'Maar we willen ook niemand pushen om dat te doen. Zowel voor- als tegenstanders zijn hier welkom. Er zijn zeker nog pijnpunten zoals projecten die falen of die mensen oplichten. Maar we vinden het wel belangrijk om te tonen wat de technologie kan doen.'

Er zijn zeker nog pijnpunten. Maar we vinden het wel belangrijk om te tonen wat de technologie kan doen.

Marijke Wouters van Venly vat het tijdens haar sessie goed samen. Ze vergelijkt alles rond NFT's met de hype cycle van Gartner. Alleen zitten we niet op de peak of inflated expectations, maar nog een stuk hoger. 'We gaan ook naar die trough of disillusionment, en we gaan meer infrastructuur, visie en wetgeving nodig hebben want wat het nu is, is nog niet volwassen genoeg. Maar zo gaan we ook stilaan naar de slope of enlightenment en the plateau of productivity. En daar willen wij met Venly mee aan bouwen'. Ze wijst in haar uiteenzetting op de omslachtigheid om een NFT te kopen. Van de nood om een crypto wallet te hebben, die met een seed phrase van 24 woorden te beveiligen, geen enkele optie om toegang te krijgen als je die code verliest, vervolgens cryptomunten te kopen via een platform als Binance, rekening houden met de gas fees enzovoort. 'De user journey om dat op te zetten is lastig en soms eng.' Het zal u niet verbazen dat het bedrijf van Wouters die trip wil vereenvoudigen. Maar dat maakt het punt niet minder terecht.

De Gartner hype cycle voor hoe de maatschappij met nieuwe technologie omgaat., Gartner
De Gartner hype cycle voor hoe de maatschappij met nieuwe technologie omgaat. © Gartner

Een van de use cases met potentieel is een unieke digitale avatar. Wat Mutani doet is bijvoorbeeld NFT's maken bij een modeontwikkelaar die digitale designs maakt. Koop die en je kan die digitale outfit in een metaverse of een videospel virtueel dragen. Vandaag hangt dat nog zeer ad hoc aan elkaar, maar de verwachting bij het bedrijf is dat je op termijn zo'n digitale avatar, uniek voor jou, in verschillende games kan inzetten en zo ben jij diezelfde speler met de rode trui in Fortnite, in Horizon Worlds, in Animal Crossing enz... We zijn daar sceptisch over. Maar tegelijk worden we er aan herinnerd dat Fortnite miljarden dollar per jaar verdient, en een groot deel van die inkomsten komen van zulke virtuele outfits of skins.

Maar tussen visie en eindbestemming zijn nog heel wat tussenstations. Niet elk spel werkt op dezelfde game-engine (Unity of Unreal om er maar twee te noemen), en de vraag is in welke mate de grote gameproducenten bereid zijn om hun virtuele omgeving open te stellen en compatibel te maken. Dat zal gepaard gaan met gedeelde inkomsten. Anderzijds kunnen we ons wel inbeelden dat een pro gamer of populaire streamer zijn gepersonaliseerde capes, schilden of hoedjes verkoopt en dat daar een enthousiast publiek voor is.

'Het is nu nog volop experimenteren en leren,' zegt Shayli Harrison, CEO en de andere medeoprichtster van Mutani aan Data News. Momenteel is dat nog heel technisch werk maar net daarom kan je vandaag nog vanaf nul beginnen in deze omgeving. En België is daar een goede plek voor: Met HoWest heb je een van de beste gamingscholen en met de Antwerpse Modeacademie een van de beste modescholen ter wereld en daar hebben we nu ook volop gesprekken mee.'

Kunst, gaming en virtuele verzamelingen

Afgaande op de sprekers en de mensen die we op de conferentie aanspreken zijn er een handvol domeinen waar we NFT's mogen verwachten: kunst, gaming en digitale verzamelobjecten. Die eerste kennen we al even, maar in een volwassener stadium kan een artiest ook commissie krijgen als hun werk opnieuw wordt verkocht, of dat er meer duidelijkheid is over de echtheid of uniekheid. Bij gaming (of een metaverse) gaat het meer over de 'uniekheid' van je personage en in een ideale wereld kan je dat personage overal meenemen. Voor digitale verzamelobjecten is het dan vooral de connectie tussen fans en product.

Maar daar zijn we nog lang niet. Als we het publiek van Web32, zo'n 350 mensen, op uiterlijk en uitspraken mogen categoriseren, dan zien we startups die nog enkele jaren moeten afleggen, bedrijven en digitale wizards die, net zoals Data News, komen aftasten wie er mee bezig is en waar het naartoe gaat. Ook treffen we er een aantal digital creatives en artiesten die in web3 een toekomstig verdienmodel zien.

PVL
© PVL

Wie we hier niet zien zijn de schreeuwers. Uiteraard zit hier een NFT- en metaverse-minded publiek en vang je in de pauze al eens gesprekken over cryptobeleggingen op. Maar de fanboys die je op Twitter kwaad maakt bij elke kritiek op dat geheel zijn hier minder. 'Ik ben het beu om nog een NFT met een diertje te zien', zegt Evgenuy Medvedev, hoofd partnerships bij Rarible daarover. Hij benoemt in zijn sessie ook de pijnpunten 'Ja, deze plek (web3, niet de conferentie Web32, nvdr) zit vol rugs (oplichting, nvdr) en fake collecties. Als er een NFT-project wordt gelanceerd dan komen er honderd gelijkaardigen op de markt en je wil dat kunnen verifiëren.' Later spreken we met een expert in digitale transformatie die ook toegeeft dat hij al eens werd opgelicht. Dat is niet de fout van bonafide NFT-aanbieders of startups die daar een toekomst in zien, maar het maakt de weg naar mainstream adoptie wel hobbeliger.

'Het is nu nog een beetje het wilde westen en het is jammer dat er mensen zo hun vingers aan verbranden', zegt Lambert. 'Er worden dingen beloofd en dat kan makkelijk omdat er niets gereguleerd is. Dus er is zeker een wettelijk kader nodig en daar staan we nog ver van. Maar intussen wordt er wel gebouwd door mensen die er in geloven en het wel goed bedoelen, en als je hier een tijdje mee bezig bent dan haal je die er wel uit.'

Dat laten verschillende sprekers ook vallen, dat ze uitkijken naar een meer matuur ecosysteem waar oplichting of NFT-aanbiedingen die vooral meeliften op andermans werk sneller door de mand vallen. Een beetje zoals je vandaag ook weet dat handtas van Louis Vuitton voor 50 euro op een tweedehandssite waarschijnlijk vals is, en het designerkleedje op een Chinese shopsite vooral op je computerscherm mooi oogt.

Ook Harrison zegt dat ze naar de lange termijn kijkt om hype van onzin te onderscheiden. 'Je moet kijken naar wie overblijft als bijvoorbeeld de cryptomarkt omlaag gaat. Op zo'n momenten spoelt er veel weg. Maar daarnaast ook gewoon kijken naar de effectieve use cases en welke waarde op welke schaal ze brengen.'

Weinig liefde voor big tech

Een andere opvallende trend is dat heel wat sprekers zich expliciet afzetten van big tech. Waar web2 (ooit omschreven als web 2.0) wordt gedomineerd door de GAFAM's, is de hoop dat web3 opnieuw naar een gedecentraliseerd internet kan gaan waar de gebruiker meer zelf in handen heeft.

Dat is geen slechte trend, maar ook hier hangt nog veel af van hoe het loopt. Facebook gaat maar al te graag uw platform/identiteit voor de metaverse willen zijn, maar als NFT's en daaraan gelinkte digitale voorwerpen echt booming business worden en blijven, dan zal ook het platform waarop ze worden verhandeld of bewaard worden een machtspositie hebben.

PVL
© PVL

Al is er wel een mentaliteitswijziging en vooral het besef dat je op een platform van een groot technologiebedrijf ook maar bij gratie van die speler aanwezig mag zijn. Of Facebook een betere keuze is dan een bedrijf waarvan we niet weten of het binnen drie jaar nog bestaat (of werd opgekocht door big tech) laten we in het midden.

Ook hier merken we gelijkenissen met de begindagen van het wereldwijde web. Ook daar was het aanvankelijke idee dat iedereen een eigen server kon opzetten en daar een eigen website, fileserver of andere dingen kon beheren in quasi totale vrijheid en gelijkheid. Alleen is de realiteit dat niet iedereen de technische kennis heeft en het in praktijk vaak gemakkelijker of handiger is om aan te kloppen bij een hostingbedrijf, net zoals we onze apps vandaag parkeren bij AWS, Google of Azure. Of onze communicatie via Facebook/WhatsApp of Twitter laten lopen: het is gemakkelijk en zelfs je tante van zeventig is daar ondertussen aanwezig.

De essentie van web3 is dat de macht meer naar de gebruiker zal gaan, maar de scepticus in ons verwacht dat ook hier enige consolidatie zal komen. En als NFT's mainstream worden, dat dat via een of enkele grote spelers zal zijn die daar een gebruiksvriendelijke structuur rond bouwen. Of denk je dat Amazon of Facebook hun miljardenbusiness spontaan gaan laten verwateren?

Verfrissende nuchterheid

Heeft een bezoek aan Web32 van ons grote web3- of NFT-aanhangers gemaakt? Neen. Zijn we overtuigd dat er vandaag enorme meerwaarde en buitengewone business cases voor het rapen liggen? Ook niet. Maar we hebben wel een meer nuchtere kant van het landschap leren kennen. Die nieuwe digitale wereld is er nog niet, maar de architecten en aannemers zijn er wel mee bezig en deze conferentie doet een verdienstelijke aanzet om ook in België de mensen met plannen bij elkaar te brengen.

We kwamen niet luisteren naar sekteleiders en hun volgelingen, we hebben onze drank niet met cryptomunten maar met Bancontact betaald (al was dat gezien de huidige koers misschien een betere investering). Maar we hoorden er wel mensen die willen bouwen aan de volgende generatie van onze digitale maatschappij.

NFT's, metaverses en cryptomunten zullen daar een deel van uitmaken en net zoals in het echte leven zal daar af en toe fraude of oplichting tussen zitten. Moet je vandaag als bedrijf absoluut op die trein zitten om binnen vijf jaar nog relevant te zijn? Neen. Maar het is nieuwe technologie en dus wel het moment om na te denken of er voor jezelf of je bedrijf een business case in zit. Kijk voorbij de hype, hou rekening met tegenslagen, en wie weet zegt u binnen tien jaar 'dit was een vreemd experiment', of 'blij dat we daar toen op tijd bij waren.'

Toegegeven, het was met een sceptische en bijna ironische intentie dat we naar de organisatoren van Web32 mailden met de vraag of deze journalist mocht langskomen. Maar na de filering van de NFT-plannen van Club Brugge (met gemengde reacties van voor- en tegenstanders), wilden we niet vasthouden aan ons eigen gelijk. Is er naast de hype en de vele verhalen van oplichting ook een toekomst en echte waarde in dit jonge landschap? Ja. Maar dat vraagt momenteel nog veel verbeelding en (blind) geloof dat het goedkomt. Anderzijds werd dat mogelijk ook geschreven toen begin jaren negentig het www opkwam, of toen Netlog (al lang voor Facebook) met profielpagina's begon, de voorloper van een sociaal netwerk.Wie hier komt om hypehigh te worden komt bedrogen uit. Web32 gaat niet over welke NFT's je moet kopen, hoe er rijk mee te worden of ander financieel advies. Dat benadrukken de organisatoren ook, het gaat net om het samenbrengen van de community en te zoeken naar potentieel. En vrijwel elke spreker laat het minstens één keer vallen: 'dit zijn de early days'.'Ik kwam er anderhalf jaar geleden voor het eerst mee in contact', zegt Ann Claes, medeorganisator van de beurs en medeoprichter van Mutani, dat de brug wil vormen tussen (mode)ontwerpers en digitale werelden en games. 'Maar het gaat snel en je ziet de interesse en events er rond wereldwijd toenemen, dus waarom niet ook in Antwerpen, met local heroes zoals Musketon bijvoorbeeld?''We zien allemaal individueel de waarde van de technologie, maar we willen ook voorbij de hype kijken naar concrete use cases en de waarde voor ondernemers, creatievelingen, bedrijven die supply chain oplossingen zoeken, of inspiratie zoeken', zegt medeorganisator Thomas Lambert (Lambi). 'Maar we willen ook niemand pushen om dat te doen. Zowel voor- als tegenstanders zijn hier welkom. Er zijn zeker nog pijnpunten zoals projecten die falen of die mensen oplichten. Maar we vinden het wel belangrijk om te tonen wat de technologie kan doen.'Marijke Wouters van Venly vat het tijdens haar sessie goed samen. Ze vergelijkt alles rond NFT's met de hype cycle van Gartner. Alleen zitten we niet op de peak of inflated expectations, maar nog een stuk hoger. 'We gaan ook naar die trough of disillusionment, en we gaan meer infrastructuur, visie en wetgeving nodig hebben want wat het nu is, is nog niet volwassen genoeg. Maar zo gaan we ook stilaan naar de slope of enlightenment en the plateau of productivity. En daar willen wij met Venly mee aan bouwen'. Ze wijst in haar uiteenzetting op de omslachtigheid om een NFT te kopen. Van de nood om een crypto wallet te hebben, die met een seed phrase van 24 woorden te beveiligen, geen enkele optie om toegang te krijgen als je die code verliest, vervolgens cryptomunten te kopen via een platform als Binance, rekening houden met de gas fees enzovoort. 'De user journey om dat op te zetten is lastig en soms eng.' Het zal u niet verbazen dat het bedrijf van Wouters die trip wil vereenvoudigen. Maar dat maakt het punt niet minder terecht.Een van de use cases met potentieel is een unieke digitale avatar. Wat Mutani doet is bijvoorbeeld NFT's maken bij een modeontwikkelaar die digitale designs maakt. Koop die en je kan die digitale outfit in een metaverse of een videospel virtueel dragen. Vandaag hangt dat nog zeer ad hoc aan elkaar, maar de verwachting bij het bedrijf is dat je op termijn zo'n digitale avatar, uniek voor jou, in verschillende games kan inzetten en zo ben jij diezelfde speler met de rode trui in Fortnite, in Horizon Worlds, in Animal Crossing enz... We zijn daar sceptisch over. Maar tegelijk worden we er aan herinnerd dat Fortnite miljarden dollar per jaar verdient, en een groot deel van die inkomsten komen van zulke virtuele outfits of skins.Maar tussen visie en eindbestemming zijn nog heel wat tussenstations. Niet elk spel werkt op dezelfde game-engine (Unity of Unreal om er maar twee te noemen), en de vraag is in welke mate de grote gameproducenten bereid zijn om hun virtuele omgeving open te stellen en compatibel te maken. Dat zal gepaard gaan met gedeelde inkomsten. Anderzijds kunnen we ons wel inbeelden dat een pro gamer of populaire streamer zijn gepersonaliseerde capes, schilden of hoedjes verkoopt en dat daar een enthousiast publiek voor is.'Het is nu nog volop experimenteren en leren,' zegt Shayli Harrison, CEO en de andere medeoprichtster van Mutani aan Data News. Momenteel is dat nog heel technisch werk maar net daarom kan je vandaag nog vanaf nul beginnen in deze omgeving. En België is daar een goede plek voor: Met HoWest heb je een van de beste gamingscholen en met de Antwerpse Modeacademie een van de beste modescholen ter wereld en daar hebben we nu ook volop gesprekken mee.'Afgaande op de sprekers en de mensen die we op de conferentie aanspreken zijn er een handvol domeinen waar we NFT's mogen verwachten: kunst, gaming en digitale verzamelobjecten. Die eerste kennen we al even, maar in een volwassener stadium kan een artiest ook commissie krijgen als hun werk opnieuw wordt verkocht, of dat er meer duidelijkheid is over de echtheid of uniekheid. Bij gaming (of een metaverse) gaat het meer over de 'uniekheid' van je personage en in een ideale wereld kan je dat personage overal meenemen. Voor digitale verzamelobjecten is het dan vooral de connectie tussen fans en product.Maar daar zijn we nog lang niet. Als we het publiek van Web32, zo'n 350 mensen, op uiterlijk en uitspraken mogen categoriseren, dan zien we startups die nog enkele jaren moeten afleggen, bedrijven en digitale wizards die, net zoals Data News, komen aftasten wie er mee bezig is en waar het naartoe gaat. Ook treffen we er een aantal digital creatives en artiesten die in web3 een toekomstig verdienmodel zien.Wie we hier niet zien zijn de schreeuwers. Uiteraard zit hier een NFT- en metaverse-minded publiek en vang je in de pauze al eens gesprekken over cryptobeleggingen op. Maar de fanboys die je op Twitter kwaad maakt bij elke kritiek op dat geheel zijn hier minder. 'Ik ben het beu om nog een NFT met een diertje te zien', zegt Evgenuy Medvedev, hoofd partnerships bij Rarible daarover. Hij benoemt in zijn sessie ook de pijnpunten 'Ja, deze plek (web3, niet de conferentie Web32, nvdr) zit vol rugs (oplichting, nvdr) en fake collecties. Als er een NFT-project wordt gelanceerd dan komen er honderd gelijkaardigen op de markt en je wil dat kunnen verifiëren.' Later spreken we met een expert in digitale transformatie die ook toegeeft dat hij al eens werd opgelicht. Dat is niet de fout van bonafide NFT-aanbieders of startups die daar een toekomst in zien, maar het maakt de weg naar mainstream adoptie wel hobbeliger.'Het is nu nog een beetje het wilde westen en het is jammer dat er mensen zo hun vingers aan verbranden', zegt Lambert. 'Er worden dingen beloofd en dat kan makkelijk omdat er niets gereguleerd is. Dus er is zeker een wettelijk kader nodig en daar staan we nog ver van. Maar intussen wordt er wel gebouwd door mensen die er in geloven en het wel goed bedoelen, en als je hier een tijdje mee bezig bent dan haal je die er wel uit.'Dat laten verschillende sprekers ook vallen, dat ze uitkijken naar een meer matuur ecosysteem waar oplichting of NFT-aanbiedingen die vooral meeliften op andermans werk sneller door de mand vallen. Een beetje zoals je vandaag ook weet dat handtas van Louis Vuitton voor 50 euro op een tweedehandssite waarschijnlijk vals is, en het designerkleedje op een Chinese shopsite vooral op je computerscherm mooi oogt.Ook Harrison zegt dat ze naar de lange termijn kijkt om hype van onzin te onderscheiden. 'Je moet kijken naar wie overblijft als bijvoorbeeld de cryptomarkt omlaag gaat. Op zo'n momenten spoelt er veel weg. Maar daarnaast ook gewoon kijken naar de effectieve use cases en welke waarde op welke schaal ze brengen.'Een andere opvallende trend is dat heel wat sprekers zich expliciet afzetten van big tech. Waar web2 (ooit omschreven als web 2.0) wordt gedomineerd door de GAFAM's, is de hoop dat web3 opnieuw naar een gedecentraliseerd internet kan gaan waar de gebruiker meer zelf in handen heeft.Dat is geen slechte trend, maar ook hier hangt nog veel af van hoe het loopt. Facebook gaat maar al te graag uw platform/identiteit voor de metaverse willen zijn, maar als NFT's en daaraan gelinkte digitale voorwerpen echt booming business worden en blijven, dan zal ook het platform waarop ze worden verhandeld of bewaard worden een machtspositie hebben.Al is er wel een mentaliteitswijziging en vooral het besef dat je op een platform van een groot technologiebedrijf ook maar bij gratie van die speler aanwezig mag zijn. Of Facebook een betere keuze is dan een bedrijf waarvan we niet weten of het binnen drie jaar nog bestaat (of werd opgekocht door big tech) laten we in het midden.Ook hier merken we gelijkenissen met de begindagen van het wereldwijde web. Ook daar was het aanvankelijke idee dat iedereen een eigen server kon opzetten en daar een eigen website, fileserver of andere dingen kon beheren in quasi totale vrijheid en gelijkheid. Alleen is de realiteit dat niet iedereen de technische kennis heeft en het in praktijk vaak gemakkelijker of handiger is om aan te kloppen bij een hostingbedrijf, net zoals we onze apps vandaag parkeren bij AWS, Google of Azure. Of onze communicatie via Facebook/WhatsApp of Twitter laten lopen: het is gemakkelijk en zelfs je tante van zeventig is daar ondertussen aanwezig.De essentie van web3 is dat de macht meer naar de gebruiker zal gaan, maar de scepticus in ons verwacht dat ook hier enige consolidatie zal komen. En als NFT's mainstream worden, dat dat via een of enkele grote spelers zal zijn die daar een gebruiksvriendelijke structuur rond bouwen. Of denk je dat Amazon of Facebook hun miljardenbusiness spontaan gaan laten verwateren?Heeft een bezoek aan Web32 van ons grote web3- of NFT-aanhangers gemaakt? Neen. Zijn we overtuigd dat er vandaag enorme meerwaarde en buitengewone business cases voor het rapen liggen? Ook niet. Maar we hebben wel een meer nuchtere kant van het landschap leren kennen. Die nieuwe digitale wereld is er nog niet, maar de architecten en aannemers zijn er wel mee bezig en deze conferentie doet een verdienstelijke aanzet om ook in België de mensen met plannen bij elkaar te brengen.We kwamen niet luisteren naar sekteleiders en hun volgelingen, we hebben onze drank niet met cryptomunten maar met Bancontact betaald (al was dat gezien de huidige koers misschien een betere investering). Maar we hoorden er wel mensen die willen bouwen aan de volgende generatie van onze digitale maatschappij.NFT's, metaverses en cryptomunten zullen daar een deel van uitmaken en net zoals in het echte leven zal daar af en toe fraude of oplichting tussen zitten. Moet je vandaag als bedrijf absoluut op die trein zitten om binnen vijf jaar nog relevant te zijn? Neen. Maar het is nieuwe technologie en dus wel het moment om na te denken of er voor jezelf of je bedrijf een business case in zit. Kijk voorbij de hype, hou rekening met tegenslagen, en wie weet zegt u binnen tien jaar 'dit was een vreemd experiment', of 'blij dat we daar toen op tijd bij waren.'