De vertragingen komen niet zozeer door de leveranciers maar vooral door veranderingen onderweg in de scope van de projecten, te weinig geld en stroperige besluitvorming. Europese landen hebben ook te weinig budget voorzien om de uitrol mee te ondersteunen, wat ook een van de belangrijke redenen is waarom het fout loopt. De Europese Commissie heeft volgens de controleurs dan weer onvoldoende gerapporteerd over alle problemen.

De EU werkt al vijftien jaar aan de modernisering van de douane. In de periode 2014 tot en met 2020 is 523 miljoen euro beschikbaar om op EU-niveau systemen te kopen, ontwikkelen en onderhouden. De lidstaten draaien op voor de ontwikkeling en kosten van de nationale systemen.

7 van de 17 IT-systemen halen deadline 2020 niet

De balans oogt weinig fraai. 7 van de 17 UCC IT-systemen (UCC staat voor Union Customs Code, nvdr) halen de deadline van 2020 al zeker niet. Onder die systemen zitten ook enkele essentiële stukken van de puzzel zoals een upgrade van het UCC Import Control System en de UCC Centralised Clearance for Import. Onderstaande grafiek uit het rapport toont hoeveel jaren vertraging elk deelproject oploopt. De controleurs stellen zelfs uitdrukkelijk dat mogelijk de nieuwe deadline van 2025 niet gehaald zal worden.

Deze grafiek uit het Europees rapport toont hoeveel extra jaren er nodig zijn om elk deelproject op te leveren. Sommige essentiële onderdelen lopen al meer dan vijf jaar vertraging op. © DN

Leren uit de fouten

Het rapport eindigt met vier concrete aanbevelingen om uit de fouten van dit grootschalige IT-project te leren en in de toekomst zulke vertragingen te vermijden. Het komt er in die aanbevelingen vooral op neer dat Europa voor zo'n IT-contracten een betere governance moet voorzien en van bij aanvang een duidelijke scope moet vastleggen waar ook duidelijke budgetramingen op plakken. Dit moet de lidstaten helpen om op hun beurt betere beslissingen te nemen over hun budgetten en timings. Maar de controleurs stellen ook onomwonden dat er werk moet gemaakt worden van een overkoepelende IT-samenwerking met de lidstaten onderling.

Een groot deel van de douaneheffingen stroomt naar de Europese begroting. Vorig jaar ging het om ruim 20 miljard, ofwel 15 procent van het budget. ,,De digitalisering en modernisering van de douaneprocessen is van cruciaal belang voor de EU", aldus rekenkamerlid Eva Lindström. ,,Die moeten de EU helpen als grootschalig handelsblok te opereren, de economische activiteit en groei ten goede komen en de veiligheid en zekerheid van de EU-burgers vergroten.''