TikTok, een app met zo'n half miljard gebruikers wereldwijd, is vooral populair bij jongeren. Gebruikers zetten korte videoclips op het platform, dat op die manier vruchtbare grond is voor allerlei memes. De huidige TikTok is het resultaat van de samenvoeging van Musical.ly, een ander populair videoplatform, met de app van Bytedance, dat Musical.ly in 2017 overkocht.

Het snelgroeiende platform baart een hoop politici echter ook zorgen. Dat is deels omdat het net jongeren aanspreekt. Musical.ly kreeg eerder dit jaar bijvoorbeeld een boete van de Amerikaanse handelswaakhond, de FTC, omdat het bewust video's zou hebben gepubliceerd van gebruikers die te jong zijn (de minimumleeftijd voor de app ligt op 13). Het moest daarvoor 5,7 miljoen dollar neerleggen. Dezelfde zaak zorgde er ook voor dat de app werd verbannen in India.

Censuur en chantage

Iets anders dat speelt, is dat TikTok een Chineel bedrijf is. Amerikaanse politici maken zich openlijk zorgen over de banden tussen Bytedance en de Chinese overheid, zoals ze dat wel doen met meer bedrijven uit het land. Bij TikTok draait die bezorgdheid om censuur en gebruikersgegevens.

Zo zeggen Amerikaanse medewerkers van TikTok aan de krant The Washington Post dat ze door hun Chinese collega's vaak video's zien verwijderd worden die volgens de regels niet officieel weg moeten. Het gaat dan bijvoorbeeld om mensen die zoenen, suggestief dansen of over politiek praten. Ook video's over de protesten in Hong Kong zouden snel verdwijnen van het platform. Het conflict daar, tussen de aan China onderhevige overheid en protestanten die meer democratie eisen, ligt bijzonder gevoelig in China.

Opmerkelijk hier is dat Bytedance een Chinese zusterapp heeft voor TikTok, genaamd Douyin. Die laatste draait op een apart netwerk en is volledig conform met de Chinese censuurregels. Dat ook de 'internationale' versie stevig beperkt wordt, doet daar wel wenkbrauwen fronsen.

En dan zijn er nog de gebruikersdata. China zou van socialemediabedrijven in het land vereisen dat het toegang krijgt tot gebruikersinformatie. Bytedance heeft hierop al gereageerd en zegt dat gebruikers uit andere landen op een aparte server bijgehouden worden. Hun gegevens zouden dus niet worden gedeeld met de Chinese overheid.

Wat betekent dit voor TikTok

Naast een duidelijke waarschuwing aan Chinese bedrijven die het proberen de maken op de Amerikaanse markt, kan het onderzoek ook een stevige opdoffer vormen voor Bytedance zelf.

Het wordt gevoerd door de CFIUS, een comité dat de nationale veiligheid in de VS moet bewaken. Het orgaan houdt zich voornamelijk bezig met mergers en aankopen, en kijkt de laatste jaren ook naar samensmeltingen waarbij gegevens van burgers mogelijk in handen kunnen vallen van buitenlandse overheden. Het heeft bijvoorbeeld Kunlun Tech Co, een Chinees bedrijf dat eerder dit jaar de datingapp Grindr kocht, bevolen om die weer te verkopen, omdat de app te veel gevoelige informatie zou bevatten. Grindr is vooral populair bij lgbt+-gebruikers, iets wat volgens CFIUS gebruikt zou kunnen worden voor chantage.

Als de CFIUS besluit dat TikTok een gevaar vormt, dan kunnen er een aantal dingen gebeuren. De app kan geblokkeerd worden in het land, waar het momenteel 26,5 miljoen gebruikers heeft. Er kan Bytedance ook gevraagd worden om TikTok te verkopen of als apart bedrijf op te zetten, onafhankelijk van zijn Chinese eigenaren.