Vrouwen zijn hopeloos ondervertegenwoordigd in ICT-studies en -carrières in België. In een enquête uit 2010 door IT Job Board antwoordde maar liefst eenenzestig procent van de deelnemende Belgische ICT-bedrijven dat ze drie of minder vrouwen op hun loonlijst hebben, terwijl negenentwintig procent helemaal geen vrouwen in dienst heeft. De recente studie van Data News over de Belgische ICT-studenten wijst op hetzelfde patroon: amper 7,5 procent van de nieuw ingeschreven ICT-studenten is een vrouw, maar deze cijfers zijn op zijn minst toch al een verbetering van 1,2 procent ten opzichte van vorig jaar.

Er zijn vele redenen waarom zo weinig vrouwen kiezen voor een ICT-studie en -carrière, en voor wetenschappen, technologie, engineering en wiskunde (STEM) in het algemeen. Maar als we weten dat er in België voortdurend 10.000 geschoolde ICT'ers tekort zijn, is het moeilijk uit te leggen waarom deze situatie niet verandert. Aangezien de jobs waar het meeste vraag naar is, bijv. analisten, projectmanagers, enz., eigenlijk vaardigheden vereisen die terug te vinden zijn buiten de traditionele ICT-scholing, is dit gebrek eens te meer moeilijk te verklaren.

Het tekort aan ICT-vaardigheden, dat wordt gehandhaafd door een continue groei in deze sector ondanks de veelal sombere economische situatie, is een vaak terugkerend thema in de handels- en mainstream media, waarbij leidinggevenden het gebrek aan gekwalificeerde arbeidskrachten betreuren en bang zijn voor een dreigende competentie-'afgrond', met cijfers voor openstaande ICT-banen die tegen 2020 zouden oplopen tot 50.000. En hoe meer van die verhalen aan de oppervlakte komen, hoe meer ik me afvraag of het teken aan de wand niet voor iedereen duidelijk is: om het gebrek aan evenwicht tussen vaardigheden op de ICT-jobmarkt op korte termijn en de levensvatbaarheid van de sector op lange termijn aan te pakken, moeten we nu meteen veel meer doen om meer meisjes en vrouwen de stap naar ICT te laten zetten.

De (On)Heilige Drievuldigheid van (On)Gewone Wijsheid: Ik kwam tot deze conclusie door de volgende observaties:

1. Zoals gezegd is er een tekort aan geschoolde werknemers in de ICT-sector, en naarmate de sector blijft groeien, zal dit 'vaardighedentekort' toenemen;

2. Vrouwen zijn binnenkort 'klaarstoombaar': om te beginnen is de kans uiterst groot dat ze postsecundaire graden zullen behalen. Ze kunnen 'omgeschoold' worden van de ene carrière naar de andere, en bezitten naar verluidt zogenaamde 'softe' (onderwezen of aangeleerde) vaardigheden die bijdragen tot de efficiënte uitvoering van een aantal meest gevraagde banen in de ICT-sector; en

3. De extra inspanning die nodig is om meer vrouwen aan te moedigen om aan ICT-studies en -carrières te beginnen, is miniem in vergelijking met het verloren economische potentieel van vacatures die niet ingevuld geraken, en die dan maar worden ingevuld door buitenlandse werkkrachten, enz.

Kortom, direct marketing voor ICT-studies en carrières voor vrouwen kan een snelle winst opleveren voor de sector en voor bedrijven die slim en snel genoeg zijn om de hint te snappen. Persoonlijk promoot ik STEM-vaardigheden voor meisjes in het belang van de meisjes - en hoewel ik het heb over "meisjes", geldt dit denken ook voor jonge studentes en vrouwen die in het midden van hun loopbaan zitten. Want kennis is macht, we hebben meer meisjes nodig om onze toekomstige samenleving te ontwerpen en op te bouwen, en meisjes verdienen meer en betere keuzes in hun toekomstige loopbaan. In het belang van de industrie ook, want er valt duidelijk veel voordeel te halen uit de overbrugging van deze dubbele geslachts- en vaardighedenkloof.

Positieve actie: Om deze dubbele kloof aan te pakken, moeten er onmiddellijk meer van de volgende soorten acties worden ondernomen:

1. ICT promoten bij meisjes: meisjes rechtstreeks engageren met praktische benaderingen die de waarde van ICT-kennis en het gebruik ervan in de praktijk aantonen. Onderzoek toont aan dat meisjes beter reageren wanneer ze worden uitgekozen en dat gemengde leeromgevingen met jongens/meisjes niet altijd even gunstig zijn voor meisjes als voor jongens.

2. Jong beginnen: meisjes die nu twaalf jaar zijn, zullen twintig zijn in 2020. Het is gemakkelijker en goedkoper om ons nu op hen toe te spitsen om hun belangstelling voor ICT aan te wakkeren, dan te wachten tot wanneer ze misschien al beslissingen hebben genomen die hun leven bepalen, en voor velen is dat tegen de tijd dat ze vijftien zijn.

3. Efficiënt marketen: ICT niet promoten ter wille van de ICT. Net als alle jongeren moeten meisjes onderwezen worden over ICT op een praktische manier die laat zien hoe praktisch, nuttig, bevorderlijk, plezierig, sociaal, spannend, ... digitale technologieën zijn. Zij moeten de bevoegdheid krijgen om creatieve taken uit te voeren die, zodra ze ingeburgerd zijn, een poort openen naar diepere en blijvende betrokkenheid.

4. Vrouwen promoten: "Als ze IT kan zien, kan ze IT zijn." Het gezicht van vrouwen gebruiken voor posters en reclamecampagnes is goed, maar evenementen organiseren die echte vrouwen in de sector (en mannen die ook meer vrouwen in de ICT willen) rechtreeks in contact brengen met hun toekomstige vrouwelijke collega's, is de meest efficiënte manier om meisjes te inspireren om verder te studeren en een carrière op te bouwen in ICT.

Natuurlijk moeten dergelijke acties worden uitgevoerd in de context van een sectorbrede inzet voor diversiteit in ICT-organisaties en in de sector zelf - natuurlijk onder leiding van de leiders in de sector - gekoppeld aan concrete structurele veranderingen die meer of minder drastisch kunnen zijn: van opleidingen inzake geslachtsgevoeligheid voor docenten, managers en personen met invloed tot meer gezinsvriendelijke werkregelingen voor beide geslachten; tot acties die de zichtbaarheid van vrouwen en het aantal vrouwelijke ICT-leiders verhogen over de gehele linie. Al deze acties kunnen ervoor zorgen dat de ruimere omgeving aantrekkelijker wordt voor vrouwen, maar de drempels zijn hoog en het vraagt tijd om echte veranderingen door te voeren.

Eén bijzondere actie die ik aanbeveel om in ieder geval te beginnen met het creëren van een grotere bewustwording rond het thema van vrouwen in de ICT-sector - zodat het probleem zelf ruimer bediscussieerd, overwogen en besproken kan worden - is om "het aantrekken van meer vrouwen naar de ICT-sector" duidelijk als prioriteit voorop te stellen voor de sector, en om regelmatig en wijd en zijd gegevens te beginnen verzamelen en delen over de voortgang in het bereiken van deze doelstelling.

Anderzijds zijn alle acties die een grotere vertegenwoordiging van vrouwen in de ICT-sector bevorderen - zolang ze vermijden dat negatieve stereotypen blijven voortbestaan of dat vrouwen of vrouwgerichte initiatieven in het proces in een hoekje geduwd worden - een goede zaak voor vrouwen en voor de sector. En in diezelfde geest zijn de gewone mensen en concrete acties zoals die hier werden genoemd, die gemakkelijk uit te voeren zijn en een grote, positieve impact kunnen hebben op korte en lange termijn, misschien wel de beste plek om te beginnen.

Cheryl Miller Cheryl Miller is stichtend bestuurslid van een in Brussel gevestigde, wereldwijde organisatie die STEM voor meisjes promoot. Haar bedrijf, Zen Digital Europe, is het Belgische aanspreekpunt voor het Europees Centrum voor Vrouwen en Technologie. Cheryl lanceerde onlangs DigitalMuse.org, een wereldwijd leerplatform dat meisjes digitale vaardigheden leert door middel van creatief ondernemen. Ze heeft grote belangstelling voor de ontwikkeling van een "vrouwen- en technologie"-partnerschap om hackerspaces voor meisjes te creëren om vrouwelijk leiderschapsevenementen in ICT te organiseren in heel België en Europa.