De huidige wetgeving rond auteursrecht dateert al uit 2001, een tijd waarin er van YouTube of Facebook nog geen sprake was. De Europese Commissie wilde de wetgeving aanpassen aan het digitale tijdperk.

Vorige zomer werd de eerste versie van de richtlijn weggestemd door het Europees Parlement, waarna amendementen konden ingediend worden. Op 12 september schaarde een meerderheid van de parlementsleden zich wel achter het aangepaste voorstel. Sindsdien vonden lange onderhandelingen tussen de Europese lidstaten plaats. Begin dit jaar raakten die volledig geblokkeerd. Een tiental landen, waaronder België en Duitsland, kon zich niet vinden in de finale compromistekst. Uiteindelijk vonden zwaargewichten Frankrijk en Duitsland alsnog een bilateraal akkoord, dat vorige maand ook de zege kreeg van de Europese onderhandelaars en van de lidstaten.

Nu schaart ook het Europees Parlement zich achter dit definitieve voorstel. De nieuwe richtlijn kreeg groen licht van 348 Europese Parlementsleden, 274 stemden tegen en 36 onhielden zich.

Een motie om over individuele amandementen te stemmen, werd nipt verworpen. Daardoor kon niet meer apart gestemd worden over het omstreden Artikel 13 (dat in de laatste versie overigens Artikel 17 is geworden). Volgens dat artikel worden alle internetplatformen met meer dan vijf miljoen gebruikers rechtstreeks aansprakelijk voor alles wat hun gebruikers uploaden. Om geen inbreuk te plegen op het auteursrecht, moeten ze voortaan preventief optreden. In de praktijk betekent dit dat ze alles automatisch zullen gaan filteren. Critici vrezen dat bedrijven zulke uploadfilters uit voorzorg te streng zullen afstellen, met veel collateral damage tot gevolg.

Test Aankoop sprak daarover maandag haar bezorgdheid uit. Volgens de consumentenorganisatie zijn automatische filters niet slim genoeg zijn om een onderscheid te maken tussen inhoud die het auteursrecht schendt en legale inhoud. Test Aankoop noemt het artikel dan ook "een belangrijke belemmering voor de vrijheid van creatie, voor de overdracht van kennis en dus voor de vrijheid van meningsuiting in het algemeen".

Een petitie tegen Artikel 13/17 werd vijf miljoen keer ondertekend. Vorig weekend kwamen tienduizenden mensen in verschillend Duitse steden op straat om te protesteren tegen de hervorming.

Linktaks

Ook Artikel 11, dat een zogenaamde linktaks invoert, blijft behouden. Dat is goed nieuws voor Europese persuitgevers, die klaagden dat Google en Facebook de vruchten van hun arbeid plukken. Voor hen wordt een nieuw recht in het leven geroepen, dat ervoor zorgt dat ze een vergoeding kunnen krijgen wanneer er op online platformen naar hun artikels wordt gelinkt.

De richtlijn zal de komende weken door de Europese Raad formeel goedgekeurd worden. Daarna krijgen de lidstaten twee jaar om de nieuwe regels om te zetten in nationale wetgeving.

Hilde Vautmans, europarlementslid voor Open VLD (ALDE), stemde voor de nieuwe wetgeving. "Met de regels die we vandaag hebben goedgekeurd, maken we een einde aan het wilde westen voor de grote internetplatformen die louter als doel hebben winst te maken uit het beschikbaar stellen van grote hoeveelheden auteursrechtelijk beschermd materiaal", stelt ze. Vautmans benadrukt ook dat de regels "niet zullen leiden tot censuur" en "voor gewone gebruikers geen beperking op hun vrije meningsuiting op het internet betekenen".

Anneleen Van Bossuyt, europarlementslid voor N-VA (ECR), stemde tegen. Zij noemt het verplichte filtersysteem een 'moderne censuurmachine'. "Massa's filmpjes krijgen we voortaan niet meer te zien, want de filters zijn niet in staat uitzonderingen zoals parodieën te herkennen en zullen ze uit voorzorg tegenhouden. Een schat aan creativiteit gaat op die manier verloren", stelt ze. "Zo komt niet alleen het vrije internet, maar ook de vrije meningsuiting ernstig in het gedrang."